Nie jesteś zalogowany | zaloguj się

Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego

  • Skala szarości
  • Wysoki kontrast
  • Negatyw
  • Podkreślenie linków
  • Reset

Wspomnienie o prof. Engelkingu

Szanowni Państwo,

z żalem i smutkiem, w ślad za wcześniejszym listem Piotra
Chrząstowskiego, informuję wszystkich, że w zeszłym tygodniu, w dniu
swoich 88 urodzin, zmarł znakomity matematyk, emerytowany profesor
Uniwersytetu Warszawskiego, Ryszard Engelking. Był wielkiej klasy
topologiem i nauczycielem całych pokoleń matematyków. Jego prace i
książki - w tym słynna "Topologia ogólna" i "Teoria wymiaru", wydawane
wielokrotnie w różnych językach - mają dziś w Mathematical Reviews
blisko 6 tys. cytowań, pochodzących od 3 tys. autorów.

Urodził się w 1935 roku w Sosnowcu. W 1956 roku ukończył studia na UW
i potem do 1972 roku pracował w Instytucie Matematycznym PAN; tam w
1961 roku zrobił doktorat pod opieką Kazimierza Kuratowskiego. Od 1
października 1972 do 28 lutego 2007 pracował na naszym Wydziale. Był
m.in. dyrektorem Instytutu Matematyki (w kadencjach 1981-1984 oraz
1996-1999), zastępcą dyrektora Instytutu Matematyki (1987-1990),
kierownikiem Studium Doktoranckiego oraz przewodniczącym Rady Naukowej
IM (1979-1981).

W archiwum UW, w jego teczce osobowej, zachowany jest m.in. jego
życiorys, napisany w 1974 roku, krótko przed czterdziestką, dla
potrzeb postępowania o nadanie tytułu profesora nadzwyczajnego. Jest
to życiorys dojrzałego - chciałoby się też napisać spełnionego, choć
ponad połowa aktywnego i twórczego życia była wtedy jeszcze przed nim
- i bywałego w świecie matematyka. Oto kluczowe fragmenty tej
stroniczki maszynopisu:

"... W roku akademickim 1961/62 spędziłem 6 miesięcy w Moskwie,
współpracując z topologami radzieckimi (pod kierunkiem prof. P.S.
Aleksandrowa). W roku 1963/64 przebywałem 6 miesięcy w Paryżu jako
stypendysta rządu francuskiego i brałem udział w seminarium prof. H.
Cartana z topologii algebraicznej. (...) W roku 1965 ukazała się moja
książka "Zarys topologii ogólnej", zawierająca nowoczesny wykład tego
działu. Rok 1967/68 spędziłem w Stanach Zjednoczonych, w Seattle,
współpracując blisko z prof. E. Michaelem. (...)

Opublikowałem dotąd 37 prac poświęconych różnym zagadnieniom topologii
oraz ok. 70 recenzji w Mathematical Reviews. (...) Jestem członkiem
komitetów redakcyjnych Fundamenta Mathematicae (Warszawa) i General
Topology and its Applications (Amsterdam)."

Z życiorysem sąsiadują w teczce dwie inne kartki. Jedna to
kwestionariusz osobowy, druga stanowi swoisty znak tamtych czasów i
nosi tytuł "Informacja na temat działalności społecznej i politycznej
Ryszarda Engelkinga".

W kwestionariuszu, w rubryce o znajomości języków obcych, widnieje
wpis "rosyjski, francuski, angielski - biegła w mowie i piśmie". Warto
przypomnieć, co ta biegłość oznaczała: Ryszard Engelking był nie tylko
świetnym matematykiem, ale i znakomitym tłumaczem literatury
francuskiej; przekładał m.in. Flauberta i Baudelaire'a, i za swoje
osiągnięcia translatorskie był wielokrotnie nagradzany. Natomiast w
"Informacji..." jego o cztery lata starszy kolega, ówczesny dyrektor IM
UW, prof. Bogdan Bojarski, pisał tak:

"Ryszard Engelking jest bezpartyjny, lecz jako wybitny matematyk i
utalentowany pedagog nie szczędzi czasu dla studentów i młodych
pracowników naukowych. Dzieli się z nimi swą wiedzą i doświadczeniem,
odbywa indywidualne konsultacje, bierze udział w studenckim ruchu
naukowym (...). Jego skromność, prostota zachowania i prawość charakteru
wzbudzają powszechny szacunek i utwierdzają autorytet."

Dużo później, w 1992 roku, Bojarski - promotor mojego doktoratu -
powiedział mi przelotnie: "tak, doktorat to mogą wyniki z tych dwóch
Pana opublikowanych prac, ale niech Pan to wszystko napisze jeszcze
raz, po polsku. Panu to nie zajmie zbyt wiele czasu, a ja przy okazji
zatwierdzania tematu na Radzie Wydziału nie będę musiał kłócić się z
Engelkingiem, że nie dbam o to, żeby młodzi pisali także w ojczystym
języku."

W 1996 roku Ryszard Engelking został po raz drugi dyrektorem Instytutu
Matematyki. W tym czasie poznałem go bliżej. Jego skromność, prostota
zachowania i prawość charakteru, o których jasno i bez wahania pisał
Bojarski, to coś, czego sam wielekroć doznałem. Takim go - skromnego,
prawego, wybitnego matematyka i tłumacza - zapamiętam.

Paweł Strzelecki
hoc tempore dziekan WMIM

PS: Uroczystości pogrzebowe prof. Ryszarda Engelkinga odbędą się w
poniedziałek 4 grudnia o godzinie 10.00 w Domu Przedpogrzebowym na
Powązkach Wojskowych, po czym nastąpi złożenie urny do grobu
rodzinnego.

PS2: Oto zdjęcie prof. Engelkinga, na którym jest w towarzystwie
Kuratowskiego i Nagaty:

https://www.flickr.com/photos/aliarda/9127947513/in/photostream/