Koncert (recital fortepianowy)

RECITAL FORTEPIANOWY
NA WYDZIALE MIM
CZWARTEK 10 GRUDNIA 2009, GODZINA 16:00

Kamila Szproch

PROGRAM

L. van Beethoven - Sonata As-dur op. 110

M. de Falla - Montanesa oraz Andaluza z cyklu Cuatros Piezas Espanolas

F. Chopin - Impromtu Fis-dur op.36, Impromtu Ges-dur op.51,
3 Mazurki op. 63, Nokturn H-dur op. 62 nr 1, Polonez As-dur op. 53

Ludwig van Beethoven (1770-1827) niemiecki kompozytor, ur. w Bonn, zm. w Wiedniu, jeden z trzech tzw. klasyków wiedeńskich (oprócz Haydna i Mozarta). Pochodził z rodziny muzyków, jego pierwszym nauczycielem muzyki był ojciec Johann. Uczył się gry na fortepianie, skrzypcach i organach, a po wyjeździe w 1792 z Bonn do Wiednia, kompozycji (m.in. u Haydna i Salieriego). W Wiedniu zasłynął jako pianista-wirtuoz, ale przede wszystkim jako twórca muzyki. Był kompozytorem przełomu epok klasycyzmu i romantyzmu, a rozwój muzyki wytyczył na cały XIX wiek. Pod koniec XVIII w. pojawiają się pierwsze objawy głuchoty, tym niemniej tworzy, ale również koncertuje niezwykle intensywnie. Słuch stracił niemal zupełnie w 1818 r., co też nie spowodowało zaprzestania, a nawet spowolnienia twórczości, np. słynną IX Symfonię pisał w latach 1822-1824, a ostatnie kwartety smyczkowe w latach 1825-1826. Jego niezwykle obfita i różnorodna twórczość obejmuje niemal wszystkie formy muzyczne: symfonie (9), uwertury (7), operę (Fidelio), msze (2) (jedna z nich to słynna Missa solemnis), Oratorium (Chrystus na Górze Oliwnej), wiele utworów orkiestrowych jak menuety, marsze, kontredanse, 5 koncertów fortepianowych, Fantazję na fortepian chór i orkiestrę (z motywem podobnym do powszechnie znanej "Ody do radości" z finału IX Symfonii) i wiele muzyki na fortepian solo jak 32 sonaty (+ 4 sonaty poza tym słynnym zbiorem) - stworzył nowy typ tej formy, kilka cykli wariacyjnych i wiele miniatur fortepianowych, jak ronda, bagatele, polonez, fantazja, ecossaises (tańce szkockie); wiele utworów kameralnych jak sonaty na skrzypce z fortepianem (10), na wiolonczelę z fortepianem (5), kwartety smyczkowe (16), kwintety smyczkowe (2), tria smyczkowe (4), tria fortepianowe (7), Serenadę na skrzypce, altówkę i wiolonczelę, koncert na skrzypce i orkiestrę i koncert potrójny na fortepian skrzypce wiolonczelę i orkiestrę, a także szereg utworów na różne instrumenty (i ich zestawy) oraz utworów wokalnych, w tym 91 pieśni (m.in. dwie tzw. pieśni polskie). W dzisiejszym recitalu usłyszymy Sonatę fortepianową As-dur op. 110 skomponowaną w latach 1821-2. Jest to 31. sonata ze zbioru 32. Sonat fortepianowych Beethovena.

Manuel De Falla ur. 23 XI 1876 w Kadyksie (Andaluzja), zm. 14 XI 1946 w Alta Gracia (Argentyna), hiszpański kompozytor, czołowy przedstawiciel narodowej szkoły hiszpańskiej (obok Albeniza i Granadosa), hiszpańskiego impresjonizmu, a w późniejszym okresie życia - neoklasycyzmu. Na kształtowanie jego stylu wywarła silny wpływ twórczość Debussy'ego, Ravela i Dukasa (w latach 1907 - 1914 był w Paryżu). W twórczości swojej łączył impresjonistyczną wrażliwość z iberyjską żywiołowością. Do utworów, które zdobyły największą popularność należy m. in. balet Czarodziejska miłość (El amor brujo, Madryt 1915), z którego pochodzi wykonany na jednym z naszych koncertów (3 listopada 2005) Taniec ognia. Sięgał też po motywy chopinowskie: w (niedokończonej) operze Fuego Fátuo (Błędny Ognik), w fortepianowym Mazurku c-moll i Nokturnie, w utworze wokalnym a cappella - Balada de Mallorca (aranżacja chopinowskiej Ballady F-dur). W 1926 wycofał sie z czynnego życia muzycznego. Pod koniec wojny domowej w Hiszpanii wyjechał do Argentyny gdzie pracował nad kantatą Atlantida, ale jej nie ukończył. Skomponował ponad 60 utworów, wśród których są orkiestrowe, sceniczne (balety, opery, operetki), kameralne, fortepianowe, klawesynowe, gitarowe, wokalne i wokalno-instrumentalne. Cykl Cuatros Piezas Espanolas (cztery utwory hiszpańskie), z którego pochodzą wykonywane na dzisiejszym koncercie Montanesa oraz Andaluza, powstał w latach 1906-1909.

Fryderyk Chopin ur. 22 lutego (według metryki chrztu w kościele parafialnym w Brochowie) lub 1 marca (według własnego oświadczenia - jest ono np. w liście do prezesa Towarzystwa Literackiego w Paryżu z dnia 16 stycznia 1833, por. F. Chopin, Wybór listów, Ossolineum 2004) 1810 r. w Żelazowej Woli koło Sochaczewa. Zmarł 16 października 1849 r. w Paryżu. Zamiast powszechnie znanych dziejów życia i twórczości, kilka informacji o wykonywanych na dzisiejszym recitalu utworach. O skomponowanym w 1839 r w Nohant (posiadłość G. Sand) Impromptus Fis-dur op.36 pierwsza wiadomość jest w liście Chopina do Juliana Fontany z 8 października: „…które może kiepskie, jeszcze nie wiem, bo za świeże. Ale dobrze by było, żeby nie bardzo Ordowskie albo Zimmermanowskie, albo Karsko-Końskie, Albo Sowińskie, albo świńskie, albo inno-zwierzęce było, boby mi podług mojej rachuby przynajmniej 800 fr. przynieść mogło”. Impromptus Ges-dur op.51 skomponowane płodnym twórczo latem 1842 r w Nohant (przysłano tam właśnie nowy fortepian Pleyela; powstały wtedy też pierwsze wersje Ballady f-moll, Poloneza As-dur, trzech Mazurków op. 50 i Scherza E-dur). E. Delacroix, który spędzał tam to lato, pisał: „…poprzez uchylone okno do ogrodu dochodzi powiew muzyki Chopina, zmieszany ze śpiewem słowików i zapachem róż, bo ten nie przestaje tutaj pracować”. Mazurki op. 63 (H-dur, f-moll, cis-moll) powstały w Paryżu w 1847 r. Pisze o nich Chopin w liście do rodziny z 8 czerwca: „Co się mojej muzyki tyczy, drukować zaraz będę moją sonatę z wiolonczelą,[…] nowe mazurki także”. Szkic Nokturna H-dur op. 62 nr 1 i drugiego z tego opusu – E-dur, powstał w Nohant latem 1845 r, (pierwodruk 1846). Rękopisy przesyła A. Franchomme’owi (zaprzyjaźniony wiolonczelista i kompozytor), którego następnie instruuje: „…i nie oddawaj im (wydawnictwom) moich manuskryptów, póki nie otrzymasz umówionej gotówki, oraz prześlij mi pięćset franków” (był w trudnej sytuacji finansowej). Nad Polonezem As-dur op. 53 (chyba najpopularniejszy później utwór Chopina) pracuje latem 1842 r w Nohant (pierwodruk 1843). Wydawnictwu proponuje go za 500 franków. Autor pierwszej polskiej monografii o Chopinie, Marceli Antoni Szulc (1818-1898), pisał: „Najpyszniejszym, najmajestatyczniejszym atoli jest ów słynny Polonez As-dur op. 53, pożądane pole popisu wirtuozów poczynających i skończonych […]. Rzadko kto tego Poloneza dobrze grywa, nawet ze słynnych artystów. Pominąwszy bowiem technikę, wymagającą wielkiej siły i wytrwałości, dobierają tempo za szybkie, co tworzy najzupełniejszą sprzeczność z powagą i majestatem rozlanym w tym tańcu (Chopin charakter jego oznacza przez wyraz maestoso). Cóż dopiero mówić o owym słynnym trio E-dur i arcytrudnym crescendo lewej ręki, która siekąc oktawami cztery tony basu, podrzuca coraz wyżej hymn rycerski uwięziony w akordy prawicy. W dalszym ciągu, na pasażu z tonów do jednej należących oktawy, lśni ton jeden, jakby pierścień przesuwany po nitce, i dźwięczy, i rozlega się, jakby struna lutni w lekkie drżenie wprawiona pocałunkiem wietrzyku”.

Kamila Szproch naukę gry na fortepianie rozpoczęła w wieku 7 lat w Państwowej Szkole Muzycznej im. Emila Młynarskiego w Warszawie. Edukację muzyczną kontynuowała w Zespole Szkół Muzycznych nr 4 im. Karola Szymanowskiego. W roku 2003 rozpoczęła studia w Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie (obecnie UMFC) w klasie prof. Teresy Manasterskiej. Aktualnie pod opieką prof. J.Romaniuka i ad. Ramiro Sanjinesa przygotowuje się do ukończenia studiów. W roku 2007 z wyróżnieniem ukończyła studia kameralistyki fortepianowej w klasie prof. K. Borucińskiej i ad. J. Maklakiewicz. W roku 2008 uzyskała dyplom ukończenia międzywydziałowego studium pedagogicznego przy Akademii Muzycznej. Brała udział w wielu kursach mistrzowskich (zarówno ogólnopolskich jak i zagranicznych) prowadzonych między innymi przez prof. Bernarda Ringeisena (Francja), Wierę Nossinę (Rosja), Arie Verdiego (Izrael), Waldemara Wojtala, Czesława Stańczyka, Andrzeja Artykiewicza, Pawła Skrzypka, Ewę Pobłocką, Szabolca Esztenyiego i Romualda Gołębiowskiego. Występowała wielokrotnie zarówno z repertuarem solowym jak i kameralnym między innymi w Radiu Gdańsk, Polskiej Filharmonii Bałtyckiej, Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie, Akademii Muzycznej im. S. Moniuszki w Gdańsku, Warszawskim Towarzystwie Muzycznym oraz Centrum Edukacji Kulturalnej. Szczególnie bliska jest jej kameralna muzyka klarnetowa. W duecie z klarnecistką Anną Gut mają na koncie wiele występów, udział w Festiwalu Klarnetowym w Piotrkowie Trybunalskim , a także polskie prawykonanie utworu francuskiego kompozytora J. Hubeau "Air Tendre Et Varie".Pianistka od 2005 roku zajmuje się także działalnością pedagogiczną w zakresie nauki gry na fortepianie.