Koncert (gitara i wiolonczela)

KONCERT NA WYDZIALE MIM

czwartek, 15 stycznia 2009, godzina 16:00
sala 2180

Joanna Kielar - wiolonczela
Grzegorz Mańkowski - gitara

Max Reger - Suita nr 2 na wiolonczelę solo op. 131 c.

wyk. Joanna Kielar

Silvius Leopold Weiss - Fantzja d-moll

Francisco Tarrega - Kaprys arabski

Napoleon Coste - Etiuda a-moll op.38 nr 1

Manuel Maria Ponce - Suita in La (części: Preludio, Allemande, Sarabanda, Gawot I i II, Gigue)

Abel Carlevaro - Preludium nr 3

Astor Piazzolla - Milonga del Angel - La Muerte del Angel

O kompozytorach

Silvius Leopold Weiss (1687-1750) niemiecki - śląski??) lutnista i kompozytor okresu baroku, urodzony w Grodkowie (na Śląsku Opolskim, koło Brzegu). Jako dziecko uczył się gry na lutni u ojca, w wieku 19 lat dostał posadę u hrabiego Karla Philippa von Pfalz-Neuburg we Wrocławiu, a 4 lata później u księcia Aleksandra Sobieskiego (syn króla Jana III i Marii Kazimiery) w Rzymie. W 1718 r. został muzykiem elektora saskiego i króla Polski Augusta II Mocnego na dworze drezdeńskim, gdzie pozostał do końca życia. Tam, oprócz wielkich sukcesów artystycznych (i świetnych zarobków), miał też przykrą przygodę, która wyłączyła go z muzykowania na pół roku: jakiś skrzypek, z zemsty, niemal odgryzł mu kciuk. W Dreźnie poznał J.S. Bacha (niektórzy uważają, że swoje suity lutniowe pisał Bach dla Weissa). Ówczesny kompozytor niemiecki J.F. Reichardt pisał: "Każdy kto wie jak trudno jest grać na lutni modulacje harmoniczne i dobry kontrapunkt, będzie zdumiony i uzna za trudne do uwierzenia relacje świadków, że Weiss, wielki wirtuoz lutni, rzucił wyzwanie J.S. Bachowi, wielkiemu wirtuozowi klawesynu i organów, grając fantazje i fugi". Zachowało się 650 utworów Weissa - największy zbiór muzyki na lutnię. Wiele z nich transkrybowano później na gitarę.

Francisco Tárrega (1852-1909) hiszpański kompozytor i gitarzysta. Muzyki zaczął się uczyć przez przypadek: jako dziecko uległ wypadkowi, w którym doznał uszkodzenia oczu, co sprawiło, że jego niezamożna rodzina przeprowadziła się do miasta Castellon (niedaleko Valencji), aby znaleźć dla niego jakiś sposób utrzymania - gdyby całkiem stracił wzrok. Trafił tam do szkoły muzycznej, gdzie zwrócili na niego uwagę dwaj niewidomi muzycy - E. Ruiz i M. Gonzalez. Ten ostatni wprowadził małego Francisca w świat muzyki gitarowej, a szybkie postępy ucznia umożliwiły znalezienie środków materialnych (mecenat osób zamożnych) na naukę w Barcelonie, a następnie w Konserwatorium Madryckim. W dalszej karierze Tárrega stał się jednym z reformatorów stylu gry na gitarze klasycznej i twórcą tzw. nowej szkoły hiszpańskiej. Do jego najbardziej znanych utworów należą Wspomnienia z Alhambry (Recuerdos de la Alhambra), a także Sen, Marzenie, Kaprys arabski oraz gitarowa transkrypcja Asturias z Suity hiszpańskiej Isaaca Albeniza.

Napoleon Coste (1805 [niektórzy podają 1806] -1883) francuski kompozytor i gitarzysta, początkowe lekcje gry na gitarze pobierał u matki, a jako nastolatek sam już udzielał lekcji. Po przeprowadzce do Paryża (z Besancon) podjął studia u Fernanda Sor (hiszpański gitarzysta i kompozytor) i niebawem stał się jednym z największych francuskich wirtuozów gitary. Musiał niestety zakończyć karierę wykonawczą w wyniku złamania ręki w 1863 r. Zajął się wtedy głównie działalnością dydaktyczną. Stworzył ok. 100 utworów, w tym zbiór 25 etiud op. 38, z których pierwszą usłyszymy.

Manuel Maria Ponce, (1882-1948) meksykański kompozytor, pedagog, zbieracz folkloru muzycznego, główny przedstawiciel narodowego nurtu w muzyce meksykańskiej. Studiował w Berlinie, Bolonii i w Paryżu (u P. Dukasa). Był profesorem konserwatorium i uniwersytetu w Meksyku. Komponował utwory orkiestrowe, koncert fortepianowy i skrzypcowy, Koncert na gitarę, utwory kameralne, pieśni, a także utwory solowe m.in. na fortepian, i na gitarę.

Abel Carlevaro (1916-2001) urugwajski gitarzysta, kompozytor, pedagog, a także twórca nowego kształtu gitary, urodzony w Montevideo. Uczył się gry gitarowej m.in. u A. Segovii, który pisał, że "wśród trzech kandydatów do pierwszej nagrody [w konkursie gry gitarowej w Genewie] jest trzech moich uczniów - Hiszpan Narciso Yepes, Wenezuelczyk Alirio Diaz i Urugwajczyk Abel Carlevaro". Oprócz działalności wykonawczej, kompozytorskiej i dydaktycznej, był Carlevaro twórcą nowej techniki gry gitarowej i wielu publikacji z tym związanych.

Astor Pantaleón Piazzolla (1921-1992) argentyński kompozytor i bandoneonista (bandoneon - rodzaj harmonii ręcznej z klawiaturami guzikowymi dla obu rąk, zbudowany w Niemczech w XIX w. przez H. Banda, dziś rzadko używany). Lata 1925 -1936 spędził w N. Yorku (w Bronx'ie) gdzie wieku 9 lat zaczął naukę gry na bandoneonie, potem na fortepianie u B. Wildy (Bela Wilda, węgierski pianista, uczeń S. Rachmaninowa), a w wieku 24 lat u Raula Spivaka (pianista i pedagog argentyński). Za swe kompozycje Piazzolla otrzymał stypendium do Paryża (1954 r.), gdzie studiował u Nadii Boulanger (uważanej wtedy za najlepszego pedagoga muzycznego). Starał się tam ukryć swoje upodobania i doświadczenia muzyczne (tango, bandoneon, gitara jako składnik zespołu kameralnego), widząc swoją przyszłość w muzyce "poważnej". Jednak gdy po szczerej rozmowie z Boulanger i zagraniu jej swego tanga Triumfal usłyszał: "Astor, twoje «poważne» utwory są nieźle skomponowane, ale prawdziwy Piazzola jest tutaj [tzn. w tym tangu], nigdy tego nie porzucaj", rzeczywiście "tego" nie porzucił. Jego niezwykle bogata twórczość zawiera ponad 1000 dzieł.

Max Reger (Johann Baptist Joseph Maximilian) (1873-1916) niemiecki kompozytor, pianista, dyrygent, organista i pedagog, podstawowe wykształcenie muzyczne otrzymał w domu rodzinnym, potem uczył się gry na organach u A. Lindnera, za którego namową poświęcił się zawodowi muzyka (a nie nauczyciela - jak chciał jego ojciec). Wiedzę muzyczną pogłębiał u znakomitego muzykologa Hugo Riemanna, jednocześnie wykładając grę fortepianową, organową i teorię muzyki w konserwatorium w Wiesbaden. Pracę pedagogiczną kontynuował w Królewskiej Akademii Muzycznej w Monachium, w konserwatorium w Lipsku i w Nowym Jorku. Od 1911 r. związany był z dworem książąt Sachsen-Coburg-Gotha (jako dyrygent i dyrektor ich orkiestry), jednocześnie pełniąc - do śmierci - funkcję profesora kompozycji w Lipsku. W jego bardzo obfitym dorobku kompozytorskim czołową pozycję zajmują dzieła organowe, kameralne i symfoniczne. Podobnie jak Brahms, niechętny był muzyce programowej (w szczególności nie stworzył żadnej muzyki scenicznej), chociaż korzystał z pomysłów harmonicznych Wagnera, Liszta i innych "programowców". Stworzył własny styl zbliżony do neoklasycyzmu Brahmsa, w którym powróciły tradycyjne formy jak fuga (znaczny wpływ Bacha), wariacje, sonata, ale realizowane w rozwiniętymi środkami harmonicznymi, zacierającymi system dur-moll. Dzieła Regera (jest ich ponad 1000) wywarły wpływ na pierwszy okres twórczości Karola Szymanowskiego.

O wykonawcach

Joanna Kielar - urodzona w 1984 roku w Sanoku, naukę gry na wiolonczeli rozpoczęła w wieku 9 lat pod kierunkiem Wojciecha Pelczara w Szkole Muzycznej im. Wandy Kossakowej w Sanoku, następnie była uczennicą Państwowego Liceum Muzycznego im. Z. Brzewskiego w Warszawie w klasie prof. Andrzeja Orkisza. Obecnie jest studentką Sibelius Music Academy w Helsinkach w klasie prof. Victorii Yagling oraz Akademii Muzycznej im. F Chopina w Warszawie w klasie prof. Andrzeja Orkisza. Jest laureatką wielu konkursów w kraju i za granicą m.in. Grand Prix oraz I nagroda na Ogólnopolskim Konkursie Wiolonczelowym we Wrocławiu (1995), III nagroda na Międzynarodowym Konkursie Wiolonczelowym w Liezen w Austrii (1998 oraz 2000), II nagroda na Młodzieżowym Konkursie Wiolonczelowym im. K. Wiłkomirskiego w Poznaniu (2000), II nagroda na Ogólnopolskich Przesłuchaniach uczniów klas wiolonczeli szkół muzycznych II stopnia w Elblągu (2000), II nagroda na Międzynarodowym Konkursie im. L. van Beethovena w Hradec w Czechach (2005), Wyróżnienie Fundacji Bankowej im. Kronenberga na Konkursie Muzyki XX i XXI wieku dla Młodych Wykonawców w Radziejowicach (2001 oraz 2007). Jako solistka wielokrotnie występowała w wielu prestiżowych salach koncertowych w Polsce i zagranicą, m.in. z orkiestrą PLM im. Z. Brzewskiego w Filharmonii Narodowej w Warszawie, w Studio Koncertowym Polskiego Radia im. W. Lutosławskiego w Warszawie, z orkiestrą Filharmonii Rzeszowskiej w Rzeszowie, z orkiestrą Filharmonii Dolnośląskiej w Jeleniej Górze (w ramach Festiwalu "Gwiazdy Promują"), w Akademii Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie, w Sibelius Music Academy w Helsinkach, na Zamku Królewskim w Warszawie.Brała udział w wielu kursach oraz festiwalach muzycznych, pracując pod kierunkiem takich profesorów jak Bernard Greenhouse, Karine Georgian, Michael Flaksman, Gary Hoffman, Claus Reichardt, Stanisław Firlej, Eberhardt Finke oraz Frieder Berthold. Była wielokrotną stypendystką Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci oraz Ministerstwa Kultury i Sztuki. W 1998 roku otrzymała stypendium Prezesa Rady Ministrów a w 2007- Nagrodę Marszałka Województwa Podkarpackiego za wybitne osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej, upowszechniania i ochrony kultury.

Grzegorz Mańkowski - urodził się w 1986 r w Lęborku. Dzieciństwo spędził w Pucku, gdzie edukację muzyczną rozpoczął w wieku 10 lat. Kształcił się początkowo pod kierunkiem dr Dariusza Domańskiego, następnie w klasie prof. Marka Zielińskiego w Ogólnokształcącej Szkole Muzycznej I i II st. im. K. Szymanowskiego we Wrocławiu, którą ukończył z wyróżnieniem w 2005 roku. Obecnie pracuje pod kierunkiem prof. Marcina Zalewskiego na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie.

Dotychczasowe osiągnięcia:
1999 r. - Konfrontacje Gitarzystów w Pucku - I nagroda
2000 r. - Konkurs Młodego Muzyka w Gdyni - I nagroda
2002 r. - Międzynarodowy Konkurs Gitarowy im. Cz. Droździewicza w Krynicy - finalista
2002 r. i 2003 r. - Międzynarodowy Festiwal Gitarowy Gryfice - Trzebiatów - II nagroda
2004 r. - Ogólnopolski Konkurs Gitary Klasycznej w Kielcach - I nagroda
2004 r. - Międzynarodowy Festiwal Gitarowy Trzęascz - Rewal - I nagroda
2006 r. - Ogólnopolski Konkurs Gitarowy im. M. Sokołowskiego w Lublinie - wyróżnienie
2007 r. - Międzynarodowe Spotkania Gitarowe w Szczecinie - II nagroda

Koncertuje regularnie w kraju i zagranicą. Niemniej ważnym elementem działalności artystycznej Grzegorza Mańkowskiego jest kameralistyka. Współpracował z wieloma instrumentalistami i wokalistami odnosząc na tym polu liczne sukcesy. W duecie z gitarzystą Rafałem Baranowiczem zdobywał czołowe laury na konkursach gitarowych w Świdnicy, Kielcach, Inowrocławiu i Rewalu. Z wybitną polską skrzypaczką Marią Machowską koncertował w wielu prestiżowych salach w kraju. Współpraca zaowocowała nagraniem albumu pt. Duety, który otrzymał bardzo dobre recenzje krytyków oraz sukcesem na Ogólnopolskim Konkursie Gitarowym w Lublinie (2008 r.) - I nagroda w kat. zespołów kameralnych. Grzegorz Mańkowski jako solista i kameralista współpracował z Filharmonią Wrocławską, Filharmonią Sudecką w Wałbrzychu, Chórem Mieszanym UMFC, Filharmonią im. Traugutta oraz z Wrocławskim Towarzystwem Gitarowym. Uczestniczył czynnie we Wrocławskim Festiwalu Gitarowym "Gitara 2004" oraz w Międzyuczelnianym Forum Muzyki Dawnej w Warszawie (2008 r.). W roku 2004 Grzegorz Mańkowski został stypendystą Ministra Kultury oraz Samorządu Miasta Wrocławia. W latach 2004 - 2005 był podopiecznym Krajowego Funduszu na Rzecz Dzieci. Pobierał lekcje mistrzowskie u Pavla Steidla, Ryszarda Bałauszko, Jerzego Nalepki i Tomasza Zawieruchy. Jest autorem licznych transkrypcji na gitarę. Od 2005 roku zajmuje się także pedagogiką. Obecnie prowadzi klasę gitary w PSM I i II st. im. W. Lutosławskiego w Wołominie.