Koncert kameralny

KONCERT NA WYDZIALE MIM

środa, 17 grudnia 2008, godzina 17.00,
sala 2180, ul. Banacha 2

Rodion Szczedrin -Three Funny Pieces na trio fortepianowe
• Conversations
• Let's play an Opera by Rossini
• Humoresque

wyk. Michał Piotrowski - skrzypce
Maciej Chrustowski - wiolonczela
Katarzyna Kluczykowska - fortepian
(klasa kameralistyki prof. A. Misior)

Sergiusz Rachmaninow -Trio "elegijne" g-moll

wyk. Barbara Malcolm - skrzypce
Ilona Basiak - wiolonczela
Michal Brulinski - fortepian
(klasa kameralistyki prof. M. Sterczyńska)

Fryderyk Chopin - Scherzo h-moll op. 20

wyk. Juliusz Goniarski - fortepian
(klasa fortepianu prof. A. Jastrzębska - Quinn)

O kompozytorach

Rodion Konstantynowicz Szczedrin ur. 16. 12. 1932 w Moskwie, kompozytor i pianista rosyjski, uczeń J. Szaporina w Konserwatorium Moskiewskim (uczył się na dwóch fakultetach: kompozycji i fortepianu), później wykładowca tej uczelni. W latach 1973 – 1990 był przewodniczącym Związku Kompozytorów Radzieckich, a pod koniec ZSRR – deputowanym (posłem) do Rady Najwyższej (parlamentu). Wspierał tam wraz z grupą posłów „pieriestrojkę”. W 1976 r. został członkiem korespondentem Bawarskiej Akademii Sztuk Pięknych. Od 1992 r. mieszka w Monachium. Szczedrin w twórczości swojej łączy tradycję (także elementy folkloru rosyjskiego, np. popularne „czastuszki”, ale i muzyki cerkiewnej – jego dziadek był popem) z współczesnymi środkami muzycznymi. Stworzył ponad 100 kompozycji, w tym koncerty fortepianowe, symfonie balety (skomponowane dla żony, Maji Plisieckiej, sławnej baletnicy rosyjskiej), operę, wiele muzyki fortepianowej (m.in. 24 preludia i fugi), kameralnej, wokalnej i orkiestrowej. Utwory te wykonują wybitni muzycy i sławne zespoły. Jest dotychczas koncertującym pianistą.

Sergiej Wasiliewicz Rachmaninow (1873 – 1943) rosyjski kompozytor, pianista i dyrygent urodzony koło Nowogrodu w rodzinie arystokratycznej pochodzenia tatarskiego (prawdopodobnie rodzinne nazwisko jest zrusyfikowaną formą arabskiego Rakhman). Studiował w Konserwatorium Petersburskim i Moskiewskim u S. Tanajewa, A. Areńskiego (kompozycja) oraz Zwieriewa i A. Silotiego (fortepian). Spotkał tam też P. Czajkowskiego, który doceniając twórczość nastolatka zalecił mu zrobienie fortepianowej transkrypcji swojej suity z baletu Śpiaca królewna. Rachmaninow miał już wtedy w swoim dorobku m.in. jednoaktową operę Aleko, pierwszy koncert fortepianowy fis-moll, powszechnie znane preludium cis-moll (zwane Morceaux Fantasie) i trio „elegijne” (elegiaque) g-moll powstałe w 1892 r. (drugie trio „elegijne”, d-moll, poświęcone pamięci Czajkowskiego, stworzył Rachmaninow w roku śmierci kompozytora – 1893). Tuż po rewolucji 1917 r. Rachmaninow opuścił Rosję z żoną i dwiema córkami i w otwartych saniach dotarł do Helsinek, skąd pociągiem – do Sztokholmu i Kopenhagi. W Skandynawii spędził rok, po którym wyjechał na stałe do USA. Nigdy już nie wrócił do Rosji (właściwie ZSRR). W twórczości swej Rachmaninow nawiązuje początkowo do stylu Czajkowskiego, z czasem rozwija własny indywidualny styl, ale zawsze będzie to rosyjska nuta melancholii i patosu. Prawie wszystkie swoje dzieła stworzył w Rosji – na emigracji skomponował tylko 6 utworów, głównie dlatego, gdyż zarabiał na utrzymanie jako pianista. Jego twórczość obejmuje m.in. 3 symfonie, 4 koncerty fortepianowe, Rapsodię na temat Paganiniego (na fortepian z orkiestrą), 2 sonaty fortepianowe i 1 wiolonczelową, dwa zbiory Preludiów na fortepian, Etiudy-obrazy na fortepian, Wariacje fortepianowe na temat Corellego, 3 opery, wspomniane dwa tria, Kantatę i liczne pieśni w stylu rosyjskich romansów.

Fryderyk Chopin ur. 22 lutego (według metryki chrztu w kościele parafialnym w Brochowie) lub 1 marca (według własnego oświadczenia – jest ono np. w liście do prezesa Towarzystwa Literackiego w Paryżu z dnia 16 stycznia 1833, por. F. Chopin, Wybór listów, Ossolineum 2004) 1810 r. w Żelazowej Woli koło Sochaczewa. Zmarł 16 października 1849 r. w Paryżu. Zamiast powszechnie znanych dziejów życia i twórczości, kilka informacji o Scherzu h-moll, które dziś usłyszymy. To pierwsze z czterech (nie licząc drugich części Sonat b-moll, h-moll i wiolonczelowej g-moll) chopinowskich scherz, naszkicowane tuż po wyjeździe (na zawsze) z kraju w Wiedniu, gdzie zatrzymał się na 8 miesięcy (od listopada 1830 do lipca 1831). Dokładnych informacji o powstawaniu tego Scherza w obfitej korespondencji Chopina, nie ma. Według powielanej dotychczas tradycji (opartej m.in. na zacytowanej kolędzie w środkowej części), pisał je w okresie bożonarodzeniowym 1830 r., owładnięty ponurym nastrojem wywołanym poczuciem samotności. Z listu do przyjaciela Jana Matuszyńskiego (26 grudnia 1830): „...Gdyby nie to, że ojcu teraz może ciężar, natychmiast bym powrócił. Przeklinam chwilę wyjazdu [...]. W salonie udaję spokojnego, a wróciwszy do domu, piorunuję na fortepianie. Z nikim poufałości, ze wszystkimi grzecznie obchodzić się muszę. Mam ludzi, co mię niby lubią, co mię malują, mizdrzą się i przymilają, i cóż mi po tym, kiedy spokoju nie mam...”. Scherzo h-moll zostało po raz pierwszy wydane w 1835 r. w Paryżu i dedykowane Thomasowi Albrechtowi (zaprzyjaźniony właściciel podparyskiej posiadłości; miał córkę Ludwikę, której Chopin był ojcem chrzestnym). Z recenzji Roberta Schumanna: „Jakże dopiero przystroi się powaga, jeśli żart już tak ciemną okrywa się zasłoną?” – w baroku scherzo to był utwór żartobliwy, pogodny, w klasycyzmie często użyty (zamiast menueta) w cyklu sonatowym, a także np. w symfoniach i kwartetach. U Chopina to utwory samodzielne (z wyjątkiem części wspomnianych sonat) o charakterze dramatycznym z kontrastującą częścią liryczną.

Wykonawcy:

Uczniowie Zespołu Szkół Muzycznych nr. 1 w Warszawie, ul. Miodowa.