Koncert - "Mistrz i uczniowie"

KONCERT NA WYDZIALE MIM
"MISTRZ I UCZNIOWIE"
CZWARTEK 4 GRUDNIA 2008 GODZINA 16:00

Prof. Tomasz Strahl - wiolonczela
Ilona Basiak - wiolonczela
Aleksander Tomaszkiewicz - wiolonczela
Prof. Maria Sterczyńska - fortepian

M. De Falla - 6 pieśni hiszpańskich na wiolonczelę i fortepian
wyk. Tomasz Strahl - wiolonczela
Maria Sterczyńska - fortepian

A. Franchómme - Kaprys op. 7 nr 12
H. Eccles - Sonata g-moll na wiolonczelę i fortepian cz.1 i 2 (Largo assai, Allegro)
K. Wiłkomirski - Wokaliza
D. Popper - Polonez koncertowy d-moll op.14
wyk. Aleksander Tomaszkiewicz - wiolonczela
Maria Sterczyńska - fortepian

J.B. Breval - Sonata G-dur na wiolonczelę i fortepian cz.1 i 2 (Allegro brillante, Adagio molto cantabile)
J.L. Duport - Etiuda nr 16
K. Wiłkomirski - Poemat
G. Cassadó - Taniec zielonego diabła
wyk. Ilona Basiak - wiolonczela
Maria Sterczyńska - fortepian

O kompozytorach

Manuel De Falla ur. 23 XI 1876 w Kadyksie (Andaluzja), zm. 14 XI 1946 w Alta Gracia (Argentyna), hiszpański kompozytor, czołowy przedstawiciel narodowej szkoły hiszpańskiej (obok Albeniza i Granadosa), hiszpańskiego impresjonizmu, a w późniejszym okresie życia - neoklasycyzmu. Na kształtowanie jego stylu wywarła silny wpływ twórczość Debussy'ego, Ravela i Dukasa (w latach 1907 - 1914 był w Paryżu). W twórczości swojej łączył impresjonistyczną wrażliwość z iberyjską żywiołowością. Do utworów, które zdobyły największą popularność należy m. in. balet Czarodziejska miłość (El amor brujo, Madryt 1915), z którego pochodzi wykonany na jednym z naszych koncertów (3 listopada 2005) Taniec ognia. Sięgał też po motywy chopinowskie: w (niedokończonej) operze Fuego Fátuo (Błędny Ognik), w fortepianowym Mazurku c-moll i Nokturnie, w utworze wokalnym a cappella - Balada de Mallorca (aranżacja chopinowskiej Ballady F-dur). W 1926 wycofał sie z czynnego życia muzycznego. Pod koniec wojny domowej w Hiszpanii wyjechał do Argentyny gdzie pracował nad kantatą Atlantida, ale jej nie ukończył. Skomponował ponad 60 utworów, wśród których są orkiestrowe, sceniczne (balety, opery, operetki), kameralne, fortepianowe, klawesynowe, gitarowe, wokalne i wokalno-instrumentalne. Wykonywane na dzisiejszym koncercie pieśni hiszpańskie są transkrypcją utworów na głos z fortepianem skomponowanych w 1914 r.

Auguste-Joseph Franchómme (1808 - 1884) francuski kompozytor i wiolonczelista, studiował w Konserwatorium Paryskim gdzie po roku otrzymał główną nagrodę za wyniki. Został potem (1846) profesorem tej uczelni w klasie wiolonczeli. Był jednym z najwyżej cenionych wiolonczelistów swego czasu - m.in. solistą opery królewskiej i wiolonczelistą króla. Pod koniec życia odznaczony został francuską Legią Honorową. Koncertował m.in. z Lisztem i Chopinem, z którym napisał utwór Grand Duo Concertant na wiolonczelę i fortepian na tematy z opery G. Meyerbeera Robert Diabeł (1832), a ponadto przerobił partię wiolonczelową chopinowskiego wczesnego (1829) Poloneza C-dur (op. 3). Chopin swoją późną (1846) Sonatę Wiolonczelową g-moll (op. 65) dedykował Franchómme'mu i z nim ją grywał, a jej zarys (1845) musiał "spróbować z Franchómm'em" - jak pisze w liście do rodziny. Muzycy przyjaźnili się aż do śmierci Chopina (1849), który zostawia o tym świadectwo w wielu swoich listach. Franchómme skomponował ok. 55 utworów na wiolonczelę, w tym 12 Kaprysów op. 7, wśród których jest wykonywany dziś dwunasty.

Henry Eccles (1671 - 1742) angielski kompozytor i skrzypek późnego Baroku. Pochodził z rodziny muzycznej (ojciec Solomon i dziadek - też Solomon - byli muzykami, ale ten ostatni, gdy został Kwakrem, spalił instrumenty, napisał książkę przeciwko muzyce i zajął się szewstwem). Henry był nadwornym muzykiem Królowej Marii i Anny (z dynastii Stuartów), a następnie przeniósł się do Paryża, gdzie został członkiem nadwornej orkiestry Ludwika XIV. Niektóre jego kompozycje wykonywane są do dziś, głównie Sonata g-moll, której dwie części usłyszymy.

Gaspar Cassadó (1897-1966) hiszpański wiolonczelista i kompozytor, uczeń, syn kościelnego muzyka urodzony w Barcelonie. Grę na wiolonczeli studiował w Paryżu u Pabla Casalsa, a kompozycję u M. Ravela i M. de Falli. Ponad 30 lat mieszkał we Włoszech, głównie we Florencji. Od 1954 r. profesor Accademia Musicale Chigiana w Sienie. W dorobku kompozytorskim ma wiele utworów, choć niewiele z nich wchodzi teraz do repertuaru koncertowego. Większość to utwory wiolonczelowe solo i z fortepianem, ale skomponował też 3 kwartety smyczkowe, trio fortepianowe, sonatę skrzypcową i szereg utworów na fortepian solo, koncert fortepianowy z orkiestrą, a także utworów orkiestrowych. Z tych ostatnich znaczny sukces odniosła Rapsodia Katalońska. Wsławił się licznymi transkrypcjami utworów wielkich (i mniejszych) twórców, jak Bach, Haendel, Mozart, Chopin (Walc Des-dur, tzw. "minutowy", Etiuda As-dur - pierwsza z op. 25), Debussy, Czajkowski, Granados, Paderewski (znany powszechnie Menuet), Jan (ale i Ryszard) Strauss i in. Utwór Taniec zielonego diabła powstał w 1926 r.

Kazimierz Wiłkomirski (1900 - 1995) polski wiolonczelista, dyrygent, kompozytor i pedagog urodzony w Moskwie, gdzie studiował w Cesarskim Konserwatorium w latach 1911 - 1917. Brat Marii - pianistki, Wandy - skrzypaczki i Józefa - także wiolonczelisty, dyrygenta i kompozytora. W latach 1919 - 1923 kontynuował studia w Konserwatorium Warszawskim - kompozycję u Romana Statkowskiego i dyrygenturę u Emila Młynarskiego (dyplom z wyróżnieniem), jednocześnie pracując jako wiolonczelista w orkiestrze Opery Warszawskiej. Po studiach został pierwszym wiolonczelistą Filharmonii Łódzkiej, w latach 1926 - 1934 był pierwszym wiolonczelistą i dyrygentem Filharmonii Warszawskiej, a w latach 1934-39 - dyrektorem Konserwatorium Polskiej Macierzy Szkolnej w Gdańsku. Po wojnie prowadził intensywną działalność koncertową, pedagogiczną, dyrygencką i administracyjną w wielu instytucjach muzycznych (filharmonie, opery szkoły i uczelnie muzyczne) Polski (Kalisz, Łódź, Wrocław, Gdańsk, Sopot, Warszawa), a przy tym komponował wiele grywanych do dziś utworów - orkiestrowych, kameralnych i wokalnych. Jest też autorem kilku książek o technice gry na wiolonczeli i 2-tomowych Wspomnień.

David Popper (1843 - 1913) austriacki wiolonczelista i kompozytor urodzony w Pradze, gdzie w Konserwatorium studiował grę wiolonczelową u J. Goltermanna. Podczas podróży w Niemczech poznał Hansa von Bülowa, który polecił go Fryderykowi Wilhelmowi, księciu Hohenzollern, jako nadwornego wirtuoza. W 1867 r. został pierwszym wiolonczelistą Hofoper w Wiedniu, a po siedmiu latach rozpoczął europejskie podróże koncertowe. Polecony przez Liszta, został profesorem Konserwatorium w Budapeszcie (założonym przez Liszta). Skomponował ponad 100 utworów, m.in. 4 koncerty wiolonczelowe, Requiem na 3 wiolonczele i orkiestrę, liczne miniatury i in. Zrobił też wiele transkrypcji na wiolonczelę z fortepianem, m.in. popularnego Nokturna Es-dur op. 9 nr. 2 Chopina. Jest też autorem Wyższej szkoły gry na wiolonczeli.

Jean-Baptiste Sebastien Bréval (1753 - 1823) francuski wiolonczelista i kompozytor urodzony w Paryżu, uczył się u J.B. Cupisa. Był aktywnym nauczycielem gry wiolonczelowej, członkiem Société Académique des Enfants d'Apollon, członkiem kilku słynnych orkiestr francuskich, Opery Paryskiej i profesorem Konserwatorium (prawdopodobnie, bo w dokumentach uczelni nie ma o tym informacji, ale kompozycji Brévala używano tam jako materiału ćwiczeniowego). Tworzył muzykę orkiestrową (symfonie koncertujące, koncerty wiolonczelowe, wiele muzyki kameralnej, m.in. ponad 24 sonaty wiolonczelowe i in.).

Jean-Louis Duport (1749 -1819) francuski wiolonczelista i kompozytor, młodszy brat Jean-Pierre'a, też wiolonczelisty (jego wiolonczela-stradivarius była później własnością Franchómme'a, a obecnie Rozstropowicza). Uczył się gry wiolonczelowej u M. Berteau - założyciela francuskiej szkoły gry wiolonczelowej. Znany obecnie głównie z 21 Etiud wiolonczelowych, które stanowią końcową, ilustrującą muzycznie część jego pracy o nowych technikach gry wiolonczelowej "Esej o palcowaniu i prowadzeniu smyczka na wiolonczeli".

O wykonawcach

Prof. Tomasz Strahl jest obecnie najmłodszym profesorem sztuk muzycznych w Polsce. W 1989 roku ukończył Akademię Muzyczną im. F.Chopina w Warszawie w klasie wiolonczeli prof. Kazimierza Michalika. Jako stypendysta Rządu Austriackiego odbył roczne studia podyplomowe w Hochschule für Musik und darstellende Kunst w Wiedniu u prof. .Kühne. W zakresie kameralistyki pracował pod kierunkiem wybitnego skrzypka Krzysztofa Jakowicza, z którym występuje od wielu lat. Tomasz Strahl jest laureatem ogólnopolskich i międzynarodowych konkursów wykonawczych w Poznaniu i Warszawie, a także zwycięzcą V Międzynarodowego Konkursu Muzycznego im. N. Zabaleta w San Sebastian w Hiszpanii w roku 1991. W 1994 roku otrzymał Nagrodę-Stypendium Polsko-Japońskiej Fundacji JESC. Występował pod batutą takich dyrygentów, jak: M. Błaszczyk, Ł. Borowicz, T. Bugaj, H. Czyż, A. Duczmal, Ph. Entremont, J.M. Florencio, Cz. Grabowski, J. Kosek, J. Maksymiuk, W. Michniewski, M. Nałęcz-Niesiołowski, K. Penderecki, M. Pijarowski, P. Przytocki, Z. Rychert, J. Salwarowski, T. Strugała, J. Swoboda, T. Wojciechowski i S.A. Wróblewski. Od wielu lat prowadzi ożywioną działalność koncertową występując z takimi orkiestrami, jak: Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia, Orkiestra Filharmonii Narodowej, Polska Orkiestra Kameralna, Orkiestra Kameralna Polskiego Radia "Amadeus", Polska Orkiestra Radiowa, Sinfonietta Cracovia, Concerto Avenna i niemal ze wszystkimi orkiestrami filharmonicznymi w Polsce. Współpracuje także z wybitnymi solistami oraz z Kwartetem Śląskim i Kwartetem Wilanów. Wśród bardziej znaczących koncertów Tomasza Strahla wymienić można występy w Art Center w Tel Avivie, L'Auditorii w Barcelonie, Brucknersaal w Linzu, w Filharmonii Narodowej oraz w Sali im. Moniuszki Teatru Wielkiego - Opery Narodowej w Warszawie, Schauspielhaus w Berlinie, St. John's Smith Square w Londynie i Toppan Hall w Tokio. Artysta odbył liczne tournées po Japonii, Kanadzie i Hiszpanii (wraz z Filharmonią Śląską). Ważnym wydarzeniem koncertowym było wykonanie Koncertu wiolonczelowego W. Lutosławskiego w obecności kompozytora w 1993 roku pod dyrekcją M. Błaszczyka, a także wzięcie udziału wraz z Krzysztofem Jabłońskim w przedstawieniu "Fortepianissimo" przygotowanym przez Teatr Wielki - Operę Narodową w Warszawie. W 2005 roku artysta dokonał polskiego prawykonania II Koncertu wiolonczelowego Piotra Mossa na Festiwalu "Prawykonania" wraz z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia. Tomasz Strahl bywa częstym gościem festiwali muzycznych, takich jak: "Bravo Maestro", "Bydgoski Festiwal Muzyczny", Festiwal w Guadix w Hiszpanii, Festiwal w Busku Zdroju, Festiwale im. F. Chopina w Dusznikach Zdroju i Antoninie, Festiwal Organowy w Kamieniu Pomorskim, Festiwal Pianistyki Polskiej w Słupsku, "Muzyka w Starym Krakowie", "Warszawska Jesień" i "Warszawskie Spotkania Muzyczne". W 2006 roku artysta wystąpił w prestiżowym Międzynarodowym Festiwalu Wiolonczelowym w Caracas w Wenezueli. Tomasz Strahl jest współzałożycielem Chopin Duo, który tworzy wraz z pianistą Krzysztofem Jabłońskim. Artysta dokonał wielu nagrań archiwalnych dla Polskiego Radia (m.in. koncertów Maklakiewicza i Stojowskiego z Narodową Orkiestrą Polskiego Radia pod dyrekcją Sławka A. Wróblewskiego i Łukasza Borowicza) i Telewizji Polskiej, a także dla CBC Radio w Kanadzie. Dyskografia artysty obejmuje wiele płyt wydanych przez następujące firmy fonograficzne: Acte Préalable, CD Accord, Gema Stereo, Pavane Records, Pol-Music, Pony Canyon oraz Sony Classics. Nagrania wiolonczelisty dwukrotnie były nominowane do Nagrody "Fryderyk", które to wyróżnienie zdobył artysta w 2003 roku. Tomasz Strahl prowadzi liczne kursy mistrzowskie w Polsce, Finlandii, Holandii, Japonii (Kyoto University of Arts), Niemczech, a także klasę wiolonczeli w Akademii Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie oraz w Akademii Muzycznej im. G. i K. Bacewiczów w Łodzi. W 2005 roku artysta wygłosił cykl wykładów i wykonał kilka koncertów podczas prestiżowej "Wienersommerakademie '05". W czerwcu 2001 otrzymał z rąk Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej tytuł profesora, a w 2002 roku Złoty Krzyż Zasługi. W wyborach 2008 został wybrany na prodziekana Wydziału Instrumentalnego w kadencji 2008-2012 Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie. Artysta gra na instrumencie wykonanym przez Leopolda Widhalma w Norymberdze w roku 1778.

Ilona Basiak ur. 18.08.1992 r. w Kielcach. Edukację muzyczną rozpoczęła w wieku 8 lat w Państwowej Szkole Muzycznej Ist. W Końskich pod kierunkiem mgr Ewy Kucypery. W 2006 r. rozpoczęła naukę w Ogólnokształcącej Szkole Muzycznej II st. im. Zenona Brzewskiego w Warszawie. Przez rok była uczennicą mgr Jarosława Domżała. Od 2007 r. pracuje w klasie prof. Tomasza Strahla. Jest laureatką I nagrody (w II grupie) I Makroregionalnego Konkursu Uczniów Klas Wiolonczeli Szkół Muzycznych I st. (Warszawa, 2005r.), a także II nagrody (w kategorii C) VII Międzynarodowego Konkursu im. Juliusza Zarębskiego (Warszawa, 2007r.). W 2008 r. przyznano jej I miejsce (w kategorii D w VIII edycji tego konkursu oraz I nagrodę w IV Ogólnopolskim Konkursie Wiolonczelowym Mały Boccherini w Zamościu. Obecnie przygotowuje się do udziału w IX  grudniu b.r. w Poznaniu. Wiolonczelistka uczestniczyła w różnych kursach i warsztatach muzycznych. Brała udział w I (2004r.) i V ( 2008r.) Kursie Mistrzowskim w ramach Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego im. Krystyny Jamroz w klasie prof. Tomasza Strahla, czterokrotnie w Międzynarodowych Kursach Muzycznych im. Zenona Brzewskiego w Łańcucie (2005, 2006, 2007, 2008), gdzie pracowała w klasie wiolonczeli prof.Tomasza Strahla i zespołów kameralnych Dariusza Smolarskiego. Na tych warsztatach uczestniczyła również w kursach orkiestrowych, prowadzonych przez prof. Marka Szwarca i Czesława Grabowskiego. Swe umiejętności rozwijała także na XVII Warsztatach Muzycznych Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci, gdzie pracowała w klasie wiolonczeli prof. Andrzeja Orkisza, prof. Pawła Głombika i dr Dominika Połońskiego oraz zespołów kameralnych prof. Elżbiety Dastych-Szwarc i prof. Marka Szwarca (Zakopane, 2008r.). Dwukrotnie uczestniczyła w Stringtime-NiederRhein Gocher Streicher-Akademie - pobierała lekcje u prof. T.Strahla, prof. C. Reichardta i prof. G. Poppa (Goch, 2007 i 2008 r.) oraz w Kursie Mistrzowskim Salony u Mistrza- w stronę Artura Rubinsteina , gdzie otrzymała stypendium za osobowość artystyczną (Bydgoszcz, 2007 i 2008 r.).Ostatnio uczestniczyła w XII edycji Międzynarodowych Mistrzowskich Kursów Interpretacji Muzycznej w klasie prof. T. Strahla, który odbył się w październiku br. w Zakopanem. Ponadto brała udział w lekcjach otwartych, prowadzonych przez prof. Romana Jabłońskiego i dr Williama Moliny. Młoda artystka ma za sobą występy m.in. w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, Atmie (willi K. Szymanowskiego ) w Zakopanem i Sali Balowej Zamku w Łańcucie. Jest także stypendystką Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci.

Aleksander Tomaszkiewicz ur. 7.07.1993 r. w Warszawie. Uczeń III klasy gimnazjum OSM II st. im. Zenona Brzewskiego w W-wie w klasie wiolonczeli prof. Tomasza Strahla. Od najwcześniejszych lat pasjonuje się muzyką – śpiewem, tańcem i grą. .Mając 4,5 roku zaczął uczyć się grać na fortepianie. Jako 5-ciolatek-przedszkolak wygrał konkurs piosenki przedszkolnej Wiosenne Nutki. Rok później doszedł do finału V Ogólnopolskiego Festiwalu Piosenki Dziecięcej im. Henryka Morysa w Kielcach. W tym też roku , w maju, nagrał, jako solista, kilka piosenek na płytę wydaną przez firmę „Milupa” a od września zaczął nagrywać piosenki jako solista i członek chóru dla Wydawnictwa Edukacyjnego „ŻAK”. W 2000 r. został uczniem POSM im. Emila Młynarskiego w Warszawie w klasie wiolonczeli prof. Ireny Krzymińskiej. W marcu 2003 r. jako uczeń III klasy, wspólnie ze skrzypaczką Karoliną Mikołajczyk i pianistką Joanną Laszczkowską – zdobył IV miejsce na I-szym Ogólnopolskim Konkursie Dziecięcych Zespołów Kameralnych „Wiosna Młodych Kameralistów” w Krakowie. 9 marca 2003 r. Trio wystąpiło w kąciku wirtuoza w Filharmonii Narodowej. W 2006 r. został uczniem OSM II st. im. Zenona Brzewskiego w Warszawie w klasie mgr Jarosława Domżała i prof. Stanisława Firleja. Od II klasy kontynuuje naukę gry w klasie prof. Tomasza Strahla. Do osiągnięć młodego wiolonczelisty należy m.in. wyróżnienie na I Makroregionalnym Konkursie Uczniów Klas Wiolonczeli Szkół Muzycznych I st. w Warszawie oraz I miejsce na VII Międzynarodowym Konkursie Muzycznym im. Juliusza Zarębskiego w Warszawie. Aleksander Tomaszkiewicz prowadzi ożywianą działalność koncertową. W lipcu 2007 r. na zakończenie XXXIII Międzynarodowych Kursów Muzycznych im. Zenona Brzewskiego w Łańcucie dokonał prawykonania „Concertino na wiolonczelę i orkiestrę smyczkową” Edwarda Sielickiego pod dyrekcją Marka Szwarca. Utwór ten został dedykowany wykonawcy. W listopadzie 2007 r. powtórzył ten sam utwór w Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina wraz z towarzyszeniem Orkiestry Zespołu Państwowych Szkół Muzycznych im. Fryderyka Chopina pod dyrekcją Sławomira Adama Wróblewskiego. Młody wiolonczelista bierze udział w wielu kursach w Polsce i za granicą m.in.: Międzynarodowych Kursach Smyczkowych „STRINGTIME w Niemczech w Goch; Międzynarodowych Kursach Muzycznych im. Zenona Brzewskiego w Łańcucie; Zakopiańskiej Akademii Sztuki im. Marka Markowicza Kursach Mistrzowskich w Busku Zdroju. Aleksander gra na instrumencie wykonanym współcześnie w pracowni lutniczej Janusza Wagnera w Bambergu w Niemczech.