PYTANIA NA EGZAMIN LICENCJACKI
Opracował zespól pracowników Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego.
WSTĘP DO TEORII MNOGOŚCI
- Relacja równoważności i jej własności.
- Liczby kardynalne.
- Porządki częściowe i ich własności. Twierdzenie o punkcie stałym.
- Liczby porządkowe i indukcja.
LOGIKA
- Relacja konsekwencji semantycznej w logice pierwszego rzędu i jej związek z pojęciem formalnego dowodu.
- Przykłady opisu własności struktur matematycznych w logice pierwszego rzędu.
- Pojęcie rozmaitości algebr.
- Homomorfizmy i kongruencje algebr.
ELEMENTY MATEMATYKI DYSKRETNEJ
- Liczby szczególne występujące w kombinatoryce.
- Równania rekurencyjne i funkcje tworzące.
- Drzewa i cykle w grafach.
- Grafowe problemy optymalizacji i algorytmy dla nich.
- Planarność i kolorowanie grafów.
- Liczby pierwsze i ich własności.
- Ciała skończone.
- Dyskretne zmienne losowe i ich rozkłady.
- Nierówności probabilistyczne.
- Łańcuchy Markowa i błądzenie losowe.
ANALIZA MATEMATYCZNA
- Ciągłość funkcji i najważniejsze własności funkcji ciągłych.
- Pochodna funkcji jednej zmiennej, interpretacja geometryczna i mechaniczna.
- Twierdzenie o wartości średniej w rachunku różniczkowym funkcji jednej zmiennej, jego interpretacja geometryczna i niektóre konsekwencje (monotoniczność, wklęsłość, wypukłość, szacowanie przyrostów).
- Wzór Taylora dla funkcji jednej zmiennej, zastosowania do obliczeń przybliżonych, rozwijanie funkcji w szeregi potęgowe.
- Pojęcie zbieżności ciągów liczbowych i funkcyjnych, twierdzenia o przejściu do granicy pod znakiem pochodnej i całki.
- Ekstrema funkcji.
- Funkcja pierwotna, całka oznaczona. Zastosowania geometryczne.
- Całka Riemanna.
ALGEBRA LINIOWA I JEJ METODY OBLICZENIOWE
- Definicja grupy i grupy przemiennej.
- Przestrzeń liniowa nad ciałem K. Baza przestrzeni liniowej.
- Niezmienniki przekształceń liniowych.
- Rozwiązywanie układów równań liniowych.
- Numeryczna poprawność, numeryczna stabilność i uwarunkowanie zadania.
METODY NUMERYCZNE
- Interpolacja i aproksymacja numeryczna - przykłady.
- Metody numeryczne rozwiązywania układów równań algebraicznych liniowych.
- Rozwiązywanie równań i układów równań nieliniowych. Metody iteracyjne.
WSTĘP DO PROGRAMOWANIA
- Reprezentacja w pamięci danych typów prostych i złożonych.
- Arytmetyka stałopozycyjna i zmiennopozycyjna.
- Rekurencja i jej realizacja.
- Mechanizmy strukturalizacji programów.
METODY PROGRAMOWANIA
- Listy, drzewa i ich zastosowania.
- Stosy i kolejki.
- Metody przeszukiwania grafów. Zastosowania.
- Metody projektowania algorytmów (dziel i rządź, programowanie dynamiczne i algorytmy zachłanne).
ALGORYTMY I STRUKTURY DANYCH
- Kryteria oceny efektywności algorytmów.
- Koszt zamortyzowany.
- Podstawowe algorytmy sortowania.
- Słowniki i metody ich realizacji.
- Kolejki priorytetowe i metody ich realizacji.
SEMANTYKA I WERYFIKACJA PROGRAMÓW
- Weryfikacja poprawności programów. Metoda niezmienników. Logika Hoare'a.
- Metoda kolejnych uściśleń (ang. stepwise-refinment) specyfikacji i weryfikacji programów.
- Metoda denotacyjna definiowania semantyki języków programowania.
- Przekazywanie parametrów w procedurach i reguły widoczności zmiennych.
JĘZYKI, AUTOMATY I OBLICZENIA
- Automaty skończone i wyrażenia regularne.
- Gramatyki bezkontekstowe i automaty ze stosem.
- Lematy o pompowaniu dla języków regularnych i bezkontekstowych. Przykłady zastosowań.
- Zbiory obliczalne a zbiory częściowo obliczalne.
- Hierarchia językow formalnych wg Chomsky'ego.
- NP-zupełność. Odpowiedniość gramatyk i modeli obliczeń.
PROGRAMOWANIE OBIEKTOWE
- Pojęcia klasy i obiektu. Przykład klasy i kilku obiektów tej klasy.
- Dziedziczenie. Przykład hierarchii klas.
- Standardowe kolekcje w Smalltalku.
- Metody wirtualne. Przykład ilustrujący ich użyteczność.
- Konstruktory i destruktory. Rodzaje konstruktorów w C++.
BAZY DANYCH
- Struktura relacyjnej bazy danych.
- Zależności funkcyjne zbiorów atrybutów.
- Spójność referencyjna baz danych.
- Podstawowe konstrukcje języka SQL.
- Trzecia postać normalna baz danych.
PROGRAMOWANIE WSPÓŁBIEŻNE
- Poprawność programu współbieżnego.
- Notacje/języki do zapisu programów współbieżnych w systemach scentralizowanych i rozproszonych.
- Klasyczne problemy współbieżności (problem rejonu krytycznego, problem producenta-konsumenta, czytelników i pisarzy, 5 filozofów) i przykłady ich rozwiązania.
- Modele komunikacji i synchronizacji procesów w systemach rozproszonych na przykładzie CSP, Ady, Lindy.
SYSTEMY OPERACYJNE
- Mechanizmy sprzętowe potrzebne do realizacji wielodostępnych, wieloprocesowych systemów operacyjnych.
- Pamięć wirtualna. Cechy charakterystyczne różnych technik realizacji pamięci wirtualnej.
- Algorytmy szeregowania procesów.
- Funkcje systemowe do obsługi plików z poziomu użytkownika (czynności wykonywane przez system operacyjny, struktury danych).
- Sposoby realizacji pamięci dzielonej w systemach rozproszonych (wieloprocesorowych i wielokomputerowych).
ARCHITEKTURA KOMPUTERÓW I PROGRAMOWANIE NISKOPOZIOMOWE
- Sposoby współpracy procesora ze sterownikami urządzeń zewnętrznych.
- Metody obsługi przerwania.
- Mechanizm ochrony pamięci. Pamięć wirtualna.
- Działanie interfejsu równoległego i szeregowego.
- Typowy cykl wykonania instrukcji przez procesor.
SIECI KOMPUTEROWE
- Protokół Ethernet.
- Warstwy protokołów modelu OSI.
- Mechanizm trasowania (ang. routing) pakietów w Internecie.
- Mechanizm retransmisji pakietów w protokole TCP.
INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA
- Przykłady modeli cyklu tworzenia oprogramowania (wodospadowy, spiralny, szybkie prototypowanie).
- Strukturalne modelowanie danych (diagram ERD).
- Szacowanie kosztów wykonania programu.
- Zarządzanie jakością w przedsięwzięciu informatycznym.
WSTĘP DO MATEMATYKI
- Relacje równoważności, klasy abstrakcji. Jaki związek łączy relacje równoważności w zbiorze z podziałami tego zbioru? Przykłady konstrukcji ilorazowej (w algebrze, topologii lub w innej dziedzinie).
- Relacja (częściowego) porządku. Przykłady własności zbiorów liniowo uporządkowanych, których nie musi mieć każdy zbiór (częściowo) uporządkowany, i własności zbiorów dobrze uporządkowanych, których nie musi mieć każdy zbiór liniowo uporządkowany. Lemat Kuratowskiego-Zorna, przykłady zastosowań.
- Równoliczność zbiorów. Co to znaczy, że moc zbioru A jest mniejsza od mocy zbioru B? Przykłady zbiorów przeliczalnych i nieprzeliczalnych. Czy każdy zbiór nieprzeliczalny jest równoliczny ze zbiorem wszystkich liczb rzeczywistych? Czy istnieje zbiór o największej mocy?
- Obraz i przeciwobraz wyznaczony przez funkcję, własności. Rozdzielność funkcji obrazu (przeciwobrazu) względem działań na zbiorach. Uzasadnij, że obraz zbioru A wyznaczony przez funkcję jest równoliczny z pewnym zbiorem ilorazowym zbioru A.
ANALIZA MATEMATYCZNA
- Ciągi liczb rzeczywistych. Zbieżność ciągu, warunek Cauchy'ego, zupełność zbioru liczb rzeczywistych.
- Szeregi liczbowe, zbieżność bezwzględna i warunkowa. Przykłady kryteriów zbieżności i ich zastosowań.
- Ciągłość i jednostajna ciągłość funkcji i odwzorowań. Twierdzenie o osiąganiu kresów przez funkcję ciągła na przedziale domkniętym. Przykład funkcji ciągłej niejednostajnie ciągłej.
- Pochodna funkcji:
- zmiennej rzeczywistej;
- odwzorowania.
- jednej zmiennej;
- wielu zmiennych.
- dla funkcji jednej zmiennej;
- dla funkcji wielu zmiennych.
GAL
- Rozwiązywanie układów równań liniowych. Elementarne operacje na macierzach, metoda eliminacji Gaussa. Twierdzenia Kroneckera-Cappelli'ego i Cramera.
- Ciała: definicja, przykłady. Liczby zespolone: własności, postać trygonometryczna, pierwiastkowanie, zasadnicze twierdzenie algebry.
- Przestrzenie liniowe: definicja, przykłady. Układy liniowo niezależne, bazy, wymiar przestrzeni liniowej.
- Przekształcenia liniowe: definicja, przykłady, macierz przekształcenia liniowego. Monomorfizmy, epimorfizmy, izomorfizmy. Jądro i obraz przekształcenia liniowego.
- Przestrzenie własne i wartości własne endomorfizmów liniowych, sposoby ich znajdowania. Podobieństwo macierzy, diagonalizowalność, postać Jordana macierzy, twierdzenie Jordana.
- Rząd, wyznacznik i ślad macierzy. Sposoby obliczania. Przykłady zastosowań.
- Przestrzenie przekształceń liniowych. Funkcjonały liniowe, przestrzeń sprzężona do przestrzeni liniowej, baza sprzężona.
- Formy dwuliniowe i kwadratowe: definicje, przykłady, macierz formy dwuliniowej. Diagonalizacja form dwuliniowych i kwadratowych, twierdzenie o bezwładności.
- Iloczyny skalarne: definicja, przykłady, kryterium Sylvestera. Przestrzenie euklidesowe, miary, kąty. Izometrie.
WSTĘP DO INFORMATYKI
- Problem algorytmiczny i jego rozwiązanie. Przykłady.
- Funkcje i procedury rekurencyjne. Przykłady.
- Metoda programowania "dziel i rządź". Zastosowania.
- Sposoby reprezentacji grafu, przeszukiwanie grafu wszerz i w głąb. Zastosowania.
- Złożoność obliczeniowa algorytmu.
- Co wiesz o hipotezie PNP?
- Reprezentacja i arytmetyka liczb rzeczywistych w komputerze.
ALGEBRA
- Pojęcia grupy, podgrupy, homomorfizmu i izomorfizmu grup. Przykłady grup (grupy permutacji, grupy izometrii, grupy macierzy), twierdzenie Cayley'a.
- Pierścienie: definicja i przykłady.
Homomorfizmy pierścieni, ideały pierwsze i maksymalne.
- Konstrukcje ilorazowe na przykładzie grup i pierścieni. Twierdzenia o izomorfizmie.
- Związki pomiędzy rzędem grupy i rzędami podgrup, twierdzenia Lagrange'a, Cauchy'ego i Sylowa.
- Iloczyn prosty grup, klasyfikacja skończonych grup abelowych.
- Dzielniki zera, elementy odwracalne w pierścieniach. Konstrukcja ciała ułamków dziedziny całkowitości.
TOPOLOGIA
- Pojęcie przestrzeni topologicznej. Topologia przestrzeni. Czy każda topologia pochodzi od jakiejś metryki? (wyjaśnij użyte pojęcia, podaj przykłady)
- Definicja ciągłości funkcji dla przestrzeni metrycznych i dla przestrzeni topologicznych. Równoważność tych definicji w przypadku przestrzeni metrycznych (z uzasadnieniem)
- Przestrzenie zwarte: definicja, przykłady. Metryczny warunek zwartości. Zwarte podzbiory przestrzeni Rn, funkcje ciągłe określone na przestrzeni zwartej.
- Przestrzenie metryczne zupełne: definicje, przykłady. Czy
przestrzeń metryczna zwarta jest zupełna, czy przestrzeń zupełna i
ograniczona jest zwarta (dlaczego tak/nie)?
Twierdzenie Baire'a. Dlaczego nie można opuścić żadnego z założeń tego twierdzenia? - Spójność i łukowa spójność przestrzeni topologicznych. Czy któraś z tych własności implikuje drugą? (przykład na brak wynikania w którąś stronę, wyjaśnij użyte pojęcia, podaj przykłady).
- Homeomorficzność przestrzeni topologicznych, przykłady. Czy z istnienia ciągłej bijekcji f: X -> Y wynika istnienie homeomorfizmu? Czy takie wynikanie ma miejsce przy jakichś szczególnych założeniach o przestrzeniach?
RÓWNANIA RÓŻNICZKOWE ZWYCZAJNE
- Istnienie rozwiązań równań różniczkowych. Zagadnienie Cauchy'ego, istnienie rozwiązań lokalnych, jednoznaczność rozwiązań, przykłady.
- Przedłużalność rozwiązań. Zachowanie rozwiązania przy przedłużaniu.
- Własności rozwiązań układów równań liniowych. Rozwiązania układu jednorodnego, przestrzeń rozwiązań, układ fundamentalny, wyznacznik Wrońskiego, konstrukcja rozwiązania układu niejednorodnego.
- Układy liniowe o stałych współczynnikach. Konstrukcja rozwiązań, wykorzystanie postaci Jordana macierzy.
- Klasyfikacja punktów osobliwych układów liniowych na płaszczyźnie. Postać kanoniczna układu liniowego na płaszczyźnie, punkty osobliwe stabilne i niestabilne, węzeł, ognisko, środek, siodło.
RACHUNEK PRAWDOPODOBIEŃSTWA
- Model doświadczenia losowego. Aksjomaty teorii prawdopodobieństwa. Klasyczna definicja prawdopodobieństwa. Prawdopodobieństwo geometryczne. Paradoksy w teorii prawdopodobieństwa.
- Prawdopodobieństwo warunkowe. Wzór na prawdopodobieństwo całkowite i wzór Bayesa. Przykłady zastosowań obu wzorów.
- Niezależność zdarzeń i zmiennych losowych. Model probabilistyczny dla ciągu niezależnych doświadczeń. Schemat Bernoulliego i twierdzenie Poissona.
- Zmienne losowe i rozkłady prawdopodobieństwa. Dystrybuanty, gęstości. Typy rozkładów (dyskretne, ciągłe). Parametry rozkładów (wartość oczekiwana i wariancja).
- Ważniejsze rozkłady prawdopodobieństwa (Bernoulliego, Poissona, wykładniczy, gaussowski). Przykłady zagadnień, w których pojawiają się poszczególne rozkłady.
- Twierdzenia graniczne: prawa wielkich liczb, twierdzenie de Moivre'a-Laplace'a i centralne twierdzenie graniczne. Przykłady zastosowań.
MATEMATYKA OBLICZENIOWA
- Numeryczne rozkłady macierzy: trójkątno-trójkątny (LU) i ortogonalno-trójkątny (QR). Zastosowania do rozwiązywania układów równań algebraicznych liniowych. Koszt, własności numeryczne.
- Normy wektorowe i macierzowe oraz ich własności. Wrażliwość numerycznych rozwiązań układu równań liniowych na zaburzenia danych.
- Metody numerycznego rozwiązywania równań nieliniowych skalarnych. Szybkość i warunki zbieżności tych metod.
- Metody numerycznego rozwiązywania zagadnienia własnego macierzy symetrycznej. Zbieżność i koszt tych metod.
- Kwadratury interpolacyjne i złożone dla numerycznego całkowania funkcji jednej zmiennej. Zbieżność kwadratur złożonych.
- Interpolacja. Aproksymacja w przestrzeniach unitarnych oraz jednostajna. Zastosowania w matematyce obliczeniowej.

