XIV Międzynarodowa
Olimpiada Matematyczna

W dniach od 5 do 18 lipca 1972 r. odbyła się w Polsce XIV Międzynarodowa Olimpiada Matematyczna.

Międzynarodowa Olimpiada Matematyczna była po raz pierwszy zorganizowana w roku 1959 w Rumunii; od tego czasu corocznie imprezę taką organizuje któreś z państw socjalistycznych. W Polsce Olimpiada odbyła się po raz drugi — poprzednio zorganizowaliśmy V Międzynarodową Olimpiadę Matematyczną w roku 1963.

Początkowo w olimpiadach uczestniczyły jedynie delegacje europejskich państw socjalistycznych, w następnych latach zgłaszały swój udział dalsze państwa. W tegorocznych zawodach startowały drużyny następujących 14 państw: Austrii, Bułgarii, Czechosłowacji, Holandii, Jugosławii, Kuby, Mongolii, Niemieckiej Republiki Demokratycznej, Rumunii, Szwecji, Węgier, Wielkiej Brytanii, Związku Radzieckiego i Polski. Ponadto Niemiecka Republika Federalna przysłała obserwatora, aby poznać zasady olimpiady.

Każda drużyna składała się z ośmiu zawodników (z wyjątkiem drużyny kubańskiej liczącej jedynie trzech zawodników), którzy aktualnie są uczniami szkół średnich oraz z przewodniczącego i jego zastępcy, którzy są profesorami akademickimi lub szkół średnich.

W skład delegacji polskiej wchodzili:

• prof. dr Edward Sąsiada — przewodniczący
• mgr Zbigniew Bobiński — zastępca przewodniczącego
• Grzegorz Andrzejczak
• Hanna Garyga
• Ewa Jemielity
• Maciej Lewenstein
• Józef Przytycki
• Stanisław Jerzy Szarek
• Paweł Traczyk
• Aleksander Ustaszewski

Przewodniczący delegacji przybyli do Warszawy 5 lipca, a pozostałe osoby 7 lipca. Uroczystość rozpoczęcia Olimpiady odbyła się 10 lipca w Toruniu w obecności Wiceministra Oświaty i Wychowania dr hab. Jerzego Wołczyka oraz przedstawicieli władz partyjnych i miejskich Torunia.

Zasadnicza część Olimpiady — zawody odbyły się w V Liceum Ogólnokształcącym im. gen. K. Świerczewskiego w Toruniu w dniach 10 i 11 lipca. Każdego z tych dni uczestnicy otrzymali do rozwiązania po trzy zadania. Dla zapewnienia samodzielności rozwiązań uczniowie pracowali w ośmiu salach — w każdej sali było 14 (lub 13) uczniów — każdy z innego kraju.

Teksty sześciu zadań zostały ustalone przez jury, w skład którego wchodzili przewodniczący wszystkich delegacji, obradujące pod przewodnictwem prof. dra Stanisława Balcerzyka. Po ustaleniu tekstów przewodniczący delegacji przetłumaczyli je na właściwe języki i powielili, aby każdy zawodnik otrzymał kopertę zawierającą teksty zadań w swoim języku.

Po zakończeniu zawodów uczniowie wyjechali z Torunia na trzydniową wycieczkę szlakiem Kopernika — zwiedzili Olsztyn, Frombork, Ostródę i Malbork.

W tym czasie przewodniczący delegacji i ich zastępcy ocenili prace swych uczniów. Nad jednolitością ocen czuwali koordynatorzy — matematycy polscy, którzy zgodnie ze wskazówkami jury porównali rozwiązania uczestników poszczególnych delegacji.

Po zakończeniu tej pracy jury ustliło ostateczne wyniki Olimpiady. Spośród 107 uczestników wyłoniono 54, których prace zasługiwały na nagrody. Wśród nich 8 uczniów uzyskało maksymalną liczbę punktów (40) — przyznano im nagrody pierwszego stopnia, nastepna grupa 16 zawodników, którzy otrzymali oceny zbliżone do maksymalnych (30–39 punktów) została nagrodzona nagrodami drugiego stopnia i wreszcie 30 dalszych zawodników za bardzo dobre wyniki (19–29 punktów) otrzymało nagrody trzeciego stopnia. Ponadto przyznano trzy premie specjalne: dwie z nich za szczególnie pomysłowe rozwiązania poszczególnych zadań otrzymali Paweł Traczyk (Polska) i Martin Mircea (Rumunia), trzecią nagrodę otrzymał Pawel Kröger (NRD) za to, że mimo bardzo młodego wieku (13 lat) uzyskał maksymalną liczbę 40 punktów.

Trzej zawodnicy polscy otrzymali nagrody: Grzegorz Andrzejczak — I stopnia, Stanisław Jerzy Szarek — II stopnia i Paweł Traczyk — III stopnia.

Uroczystość wręczenia nagród odbyła się 17 lipca w Zespole Szkół Elektronicznych w Warszawie przy ul. gen. Zajączka w obecności Ministra Oświaty i Wychowania Jerzego Kuberskiego, wiceministra dra hab. Jerzego Wołczyka, Kuratora Okręgu Szkolnego w Warszawie Wiesława Kulmińskiego, Wiceprezesa Polskiego Towarzystwa Matematycznego prof. dra Jacka Szarskiego.

Laureaci otrzymali z rąk Ministra dyplomy i nagrody książkowe — monografie matematyczne polskich autorów wydane w językach obcych.

Wszyscy uczestnicy zwiedzili pałac królewski w Wilanowie, a przed zakończeniem olimpiady odbyli wspólną wycieczkę z Torunia przez Biskupin, Gniezno, Poznań do Warszawy.

Prace organizacyjne związane z olimpiadą wykonał powołany przez Ministra Oświaty i Wychowania komitet organizacyjny, któremu przewodniczył prof. dr Leon Jeśmanowicz.